IELTS và PTE đều là chứng chỉ tiếng Anh được nhiều trường quốc tế xem xét khi tuyển sinh. Tuy nhiên, hai bài thi không hoàn toàn tương đương về cấu trúc, kỹ năng cần chuẩn bị và phạm vi được chấp nhận. Chọn đúng ngay từ đầu giúp bạn tránh học lại, thi lại hoặc nộp nhầm loại chứng chỉ không đáp ứng yêu cầu của trường, học bổng hay cơ quan di trú.
Điểm quan trọng nhất là xác định bạn cần chứng chỉ cho mục đích nào: nhập học chương trình đại học, sau đại học, xin học bổng, xin visa hay chứng minh năng lực tiếng Anh cho một ngành đặc thù. Yêu cầu có thể khác nhau giữa từng trường, từng bậc học và từng quốc gia.
IELTS và PTE khác nhau ở điểm nào?
IELTS Academic đánh giá bốn kỹ năng nghe, nói, đọc và viết. Bài thi có phần nói với giám khảo, thường diễn ra trực tiếp hoặc theo hình thức được trung tâm khảo thí quy định. Kết quả được thể hiện theo thang band, từ 0 đến 9, có thể xuất hiện mức 0,5.
PTE Academic cũng kiểm tra bốn kỹ năng nhưng được thực hiện trên máy tính. Một số câu hỏi tích hợp nhiều kỹ năng, chẳng hạn nghe một bài giảng rồi tóm tắt, hoặc đọc và nói lại nội dung. Điểm được báo cáo theo thang điểm riêng, thường từ 10 đến 90, kèm các điểm kỹ năng.
| Tiêu chí | IELTS Academic | PTE Academic |
|---|---|---|
| Hình thức thi | Trên giấy hoặc máy tính tùy địa điểm và lịch thi; phần nói có giám khảo | Thi trên máy tính tại trung tâm khảo thí |
| Cách chấm | Band tổng và band từng kỹ năng | Thang điểm số và điểm từng kỹ năng |
| Kỹ năng nói | Trả lời với giám khảo theo phần thi nói | Ghi âm câu trả lời vào máy tính |
| Điểm cần chú ý | Độ mạch lạc, từ vựng, ngữ pháp, phát âm và khả năng đáp ứng đề | Độ chính xác, tốc độ xử lý, phát âm, chính tả và khả năng làm quen dạng câu hỏi |
| Phù hợp hơn với | Người giao tiếp trực tiếp tốt, quen trình bày bài viết có cấu trúc | Người thích thao tác trên máy, phản xạ nhanh và học tốt theo dạng bài cố định |
Không nên tự quy đổi điểm IELTS sang PTE bằng một bảng trên mạng rồi kết luận hai chứng chỉ có giá trị giống hệt nhau. Trường có thể đặt ngưỡng tổng và ngưỡng tối thiểu từng kỹ năng riêng, đồng thời danh sách chứng chỉ được chấp nhận có thể khác nhau theo chương trình.
Chọn chứng chỉ theo mục tiêu du học
Hồ sơ nhập học
Trước tiên, hãy mở trang yêu cầu đầu vào của đúng chương trình bạn muốn đăng ký. Tìm các mục như English language requirements, English proficiency hoặc admission requirements. Kiểm tra bốn nội dung: loại bài thi được chấp nhận, điểm tổng tối thiểu, điểm sàn từng kỹ năng và thời hạn hiệu lực của kết quả.
Ví dụ, một chương trình có thể yêu cầu IELTS Academic với band tổng nhất định và không kỹ năng nào dưới một mức cụ thể. Một chương trình khác có thể chấp nhận PTE Academic nhưng đặt điểm tối thiểu riêng cho speaking, writing, reading và listening. Chỉ đạt điểm tổng mà thiếu điểm sàn một kỹ năng vẫn có thể khiến hồ sơ chưa đủ điều kiện.
Học bổng
Chứng chỉ tiếng Anh thường là điều kiện xét hồ sơ, không phải yếu tố duy nhất quyết định học bổng. Điểm cao có thể giúp hồ sơ học thuật rõ ràng hơn, nhưng hội đồng còn xem điểm trung bình, thành tích chuyên môn, hoạt động, bài luận và mức độ phù hợp với ngành.
Nếu học bổng yêu cầu trình độ tiếng Anh, hãy đọc kỹ điều kiện về thời điểm nộp chứng chỉ. Có nơi yêu cầu nộp ngay cùng hồ sơ, có nơi cho phép bổ sung sau khi được xét tuyển có điều kiện. Không nên thi lại chỉ để tăng điểm nếu chương trình không có cơ chế cộng điểm cho mức cao hơn; thời gian đó đôi khi nên dành cho SOP, portfolio hoặc chuẩn bị phỏng vấn.
Visa và mục tiêu làm việc
Việc một chứng chỉ được trường chấp nhận không đồng nghĩa chứng chỉ đó tự động đáp ứng mọi mục đích visa hoặc đăng ký nghề nghiệp. Một số cơ quan di trú phân biệt bài thi dùng cho nhập học, bài thi dùng cho thị thực và bài thi dùng cho đăng ký chuyên môn.
Vì vậy, cần kiểm tra đồng thời ba nguồn: trang chính thức của trường, hướng dẫn của cơ quan di trú hoặc đại sứ quán và yêu cầu của cơ quan nghề nghiệp nếu bạn học y tế, giáo dục, luật, điều dưỡng hoặc ngành có cấp phép hành nghề. Quy định có thể được cập nhật sau khi bạn đã thi.
Ưu và nhược điểm thực tế của IELTS và PTE
IELTS Academic có lợi thế là được biết đến rộng rãi và thường xuất hiện trong yêu cầu tuyển sinh của nhiều trường. Tài liệu luyện thi phong phú, phù hợp với người muốn luyện riêng từng kỹ năng. Phần nói với giám khảo giúp người giao tiếp tự nhiên thể hiện tốt hơn.
Điểm hạn chế là bạn cần kiểm soát tâm lý khi tương tác trực tiếp. Với bài viết, việc phát triển luận điểm, tổ chức đoạn và đáp ứng đúng yêu cầu đề ảnh hưởng rõ đến kết quả. Người quen gõ máy nhưng viết tay chậm cũng cần cân nhắc nếu chọn hình thức thi giấy.
PTE Academic phù hợp với người muốn thi hoàn toàn trên máy tính và có khả năng làm bài theo quy trình. Các dạng câu hỏi tích hợp giúp bạn có thể tận dụng một kỹ năng để hỗ trợ kỹ năng khác. Kết quả thường được xử lý theo quy trình điện tử, nhưng thời gian trả điểm cụ thể vẫn cần kiểm tra tại thời điểm đăng ký.
Điểm hạn chế là PTE đòi hỏi làm quen kỹ với giao diện, tai nghe, micro, tốc độ chuyển câu hỏi và cách hệ thống đánh giá câu trả lời. Học thuộc mẫu câu mà không hiểu nội dung có thể khiến bạn mất điểm ở nhiều dạng bài. Ngoài ra, không phải mọi trường hoặc mọi mục đích visa đều chấp nhận PTE.
Cách quyết định trong bốn bước
- Chốt danh sách chương trình: ghi rõ trường, ngành, bậc học và kỳ nhập học. Đừng chọn chứng chỉ trước khi biết nơi mình sẽ nộp.
- Đối chiếu yêu cầu chính thức: lập bảng gồm loại chứng chỉ, điểm tổng, điểm từng kỹ năng, thời hạn kết quả và quy định về thi lại hoặc nộp bổ sung.
- Làm bài kiểm tra thử của cả hai: chọn nguồn luyện đáng tin cậy, sau đó so sánh không chỉ điểm số mà còn tốc độ làm bài, mức căng thẳng và kỹ năng yếu nhất.
- Tính ngược lịch thi: chừa thời gian nhận kết quả, gửi điểm, xử lý trường hợp thiếu một kỹ năng và thi lại nếu cần. Không nên đặt lịch thi sát hạn nộp hồ sơ.
Chẳng hạn, bạn có danh sách ba trường, trong đó hai trường chấp nhận cả IELTS Academic và PTE Academic nhưng trường còn lại chỉ liệt kê IELTS. Nếu trường thứ ba là lựa chọn ưu tiên, IELTS có thể là phương án an toàn hơn dù bài PTE thử có vẻ dễ đạt điểm hơn.
Điểm số ảnh hưởng đến hồ sơ như thế nào?
Điểm tiếng Anh trước hết quyết định hồ sơ có qua ngưỡng đầu vào hay không. Sau đó, nó ảnh hưởng đến khả năng được nhận học trực tiếp hay phải học thêm khóa tiếng Anh trước kỳ chính. Một số chương trình cạnh tranh có thể dùng điểm tiếng Anh như một phần trong đánh giá tổng thể, nhưng không nên mặc định rằng điểm cao sẽ bù được học lực hoặc bài luận yếu.
Với IELTS, điểm tổng được tính từ bốn kỹ năng và làm tròn theo quy tắc của hệ thống IELTS. Ví dụ, nếu bốn kỹ năng lần lượt là 6.5, 6.5, 6.0 và 7.0 thì trung bình là 6.5. Nếu một kỹ năng thấp hơn mức sàn mà trường yêu cầu, điểm tổng 6.5 vẫn chưa đủ.
Với PTE, cần xem điểm tổng cùng điểm kỹ năng và các tiêu chí mà trường nêu. Không nên chỉ nhìn vào điểm tổng trên phiếu kết quả. Khi nộp hồ sơ, hãy tải đúng loại báo cáo điểm và làm theo hướng dẫn gửi điểm của trường.
Sai lầm thường gặp khi chọn và nộp chứng chỉ
- Chọn theo lời truyền miệng: bài thi dễ với bạn bè chưa chắc phù hợp với khả năng nghe, nói, tốc độ gõ và cách học của bạn.
- Thi nhầm loại: nhiều chương trình yêu cầu Academic, không phải bài thi phục vụ mục đích tổng quát hoặc mục đích khác.
- Chỉ kiểm tra điểm tổng: điểm sàn từng kỹ năng thường là nguyên nhân khiến hồ sơ bị thiếu điều kiện.
- Dùng bảng quy đổi tuyệt đối: bảng tham khảo không thay thế yêu cầu cụ thể của trường hoặc cơ quan di trú.
- Đợi đến cuối mới thi: nếu điểm chưa đạt, bạn có thể không còn đủ thời gian cải thiện hoặc bổ sung hồ sơ.
- Không kiểm tra thời hạn: chứng chỉ có thể phải còn hiệu lực tại ngày nộp hồ sơ hoặc ngày nhập học, tùy quy định.
Với học sinh chưa chốt quốc gia, cách an toàn là chọn vài trường mục tiêu ở các nước khác nhau rồi tìm giao điểm về yêu cầu chứng chỉ. Với người đã xác định trường, hãy ưu tiên đúng danh sách chứng chỉ mà chương trình công bố, thay vì chỉ so sánh độ khó của hai bài thi.
Nên chọn IELTS hay PTE?
Chọn IELTS Academic nếu danh sách trường của bạn yêu cầu IELTS, bạn làm tốt phần nói trực tiếp, muốn có nhiều tài liệu luyện tập hoặc chưa chắc chắn về mục đích sử dụng chứng chỉ.
Chọn PTE Academic nếu toàn bộ chương trình mục tiêu chấp nhận PTE, bạn tự tin khi thi trên máy, có phản xạ nhanh và muốn luyện theo quy trình tích hợp nhiều kỹ năng. Trước khi đăng ký, vẫn cần xác nhận yêu cầu mới nhất của trường và cơ quan liên quan.
Không có chứng chỉ tốt nhất cho mọi du học sinh. Lựa chọn hợp lý là chứng chỉ vừa được nơi bạn muốn nộp chấp nhận, vừa phù hợp với năng lực hiện tại và còn đủ thời gian để đạt điểm sàn từng kỹ năng.
Câu hỏi thường gặp
IELTS và PTE có quy đổi điểm chính thức giống nhau không?
Không nên coi các bảng quy đổi trên mạng là quy đổi tuyệt đối. Mỗi trường hoặc cơ quan có thể đặt ngưỡng riêng, vì vậy hãy dùng đúng mức điểm được công bố cho chương trình bạn đăng ký.
Nên thi IELTS hay PTE trước khi chọn trường?
Nên xác định nhóm trường và ngành trước, sau đó kiểm tra chứng chỉ được chấp nhận. Nếu chưa chốt trường, IELTS thường giúp giữ nhiều lựa chọn hơn, nhưng vẫn cần đối chiếu yêu cầu chính thức.
Điểm tiếng Anh cao có giúp tăng cơ hội học bổng không?
Có thể hỗ trợ hồ sơ, nhưng thường không phải tiêu chí duy nhất. Điểm học tập, thành tích, bài luận, hoạt động và mức độ phù hợp với chương trình cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định học bổng.