Phần lớn người hỏi tôi về du học thạc sĩ Đài Loan đều bắt đầu bằng câu “trường nào tốt?”. Với bậc cử nhân, câu hỏi đó hợp lý. Với bậc thạc sĩ, nhất là các ngành kỹ thuật và khoa học, câu hỏi quan trọng hơn là: giáo sư nào, phòng lab nào, và chương trình có giúp mình đạt mục tiêu sau khi tốt nghiệp không. Đài Loan có nhiều chương trình thạc sĩ dạy bằng tiếng Anh, học phí dễ chịu hơn nhiều nước phương Tây, nhưng để tận dụng được thì phải chọn đúng từ đầu.
Du học thạc sĩ Đài Loan: tiếng Anh hay tiếng Trung?
| Tiêu chí | Chương trình tiếng Anh | Chương trình tiếng Trung |
|---|---|---|
| Yêu cầu ngôn ngữ | Thường IELTS, TOEFL hoặc tương đương, mức điểm tuỳ trường | Thường TOCFL, mức tuỳ trường và ngành |
| Số lượng chương trình | Ít hơn, tập trung ở trường lớn và các ngành kỹ thuật, kinh doanh | Nhiều hơn, đa dạng ngành |
| Môi trường lớp học | Nhiều sinh viên quốc tế | Chủ yếu sinh viên Đài Loan |
| Cơ hội việc làm tại Đài Loan | Vẫn cần tiếng Trung để mở rộng lựa chọn | Lợi thế rõ khi đi làm tại Đài Loan |
| Hợp với ai | Người đã có tiếng Anh tốt, muốn vào học ngay | Người đã có tiếng Trung, hoặc chấp nhận học tiếng thêm 1 năm |
Một lựa chọn trung gian nhiều bạn làm: học chương trình tiếng Anh nhưng vẫn học tiếng Trung song song. Hai năm sau, bạn có bằng thạc sĩ và đủ tiếng Trung để phỏng vấn ở doanh nghiệp Đài Loan. Đây là điểm cộng rất lớn nếu muốn ở lại làm việc.
Tìm giáo sư và phòng lab: bước nhiều người bỏ qua
Ở các ngành kỹ thuật, khoa học tự nhiên, sinh viên thạc sĩ thường thuộc về một phòng lab dưới sự hướng dẫn của một giáo sư. Giáo sư quyết định đề tài, cách làm việc, và nhiều khi cả nguồn hỗ trợ tài chính thông qua vị trí trợ lý nghiên cứu. Chọn sai lab có thể khiến hai năm trở nên rất nặng nề.
Cách làm cụ thể
- Vào trang của khoa, đọc danh sách giảng viên và hướng nghiên cứu.
- Đọc vài bài báo gần đây của giáo sư bạn quan tâm, xem có thật sự hợp với mình không.
- Viết email ngắn gọn: giới thiệu bản thân, kết quả học tập, kinh nghiệm liên quan, vì sao quan tâm hướng nghiên cứu của giáo sư; đính kèm CV.
- Nếu được phản hồi, hỏi về số sinh viên trong lab, khả năng hỗ trợ tài chính, yêu cầu công bố để tốt nghiệp.
Không phải trường nào cũng bắt buộc liên hệ giáo sư trước khi nộp hồ sơ, nhưng có được sự đồng ý của giáo sư thường giúp hồ sơ mạnh hơn hẳn, và giúp bạn biết trước môi trường mình sẽ vào. Với các ngành xã hội, kinh doanh, vai trò của lab ít hơn nhưng việc chọn người hướng dẫn luận văn vẫn quan trọng.
Hồ sơ cần mạnh ở đâu
Hồ sơ thạc sĩ ở Đài Loan thường gồm bằng và bảng điểm đại học, chứng chỉ ngôn ngữ, kế hoạch học tập, thư giới thiệu, CV, và tài liệu bổ sung như bài báo, giải thưởng, portfolio. Mỗi trường có danh sách riêng, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, ba phần sau thường quyết định:
- Kế hoạch học tập: phải cho thấy bạn hiểu ngành, biết mình muốn nghiên cứu gì, và vì sao chương trình này phù hợp. Bài viết chung chung, có thể gửi cho bất kỳ trường nào, sẽ không gây ấn tượng.
- Thư giới thiệu: từ giảng viên trực tiếp hướng dẫn bạn hoặc cấp trên trong công việc, có ví dụ cụ thể về năng lực, tốt hơn thư của người có chức danh cao nhưng không biết rõ bạn.
- Bảng điểm và kinh nghiệm liên quan: điểm các môn chuyên ngành và đồ án tốt nghiệp được xem kỹ hơn điểm trung bình chung.
Phần lớn chương trình tuyển sinh cho kỳ nhập học tháng 9, hạn nộp hồ sơ cho sinh viên quốc tế thường rơi vào khoảng cuối năm trước đến đầu năm; một số trường có thêm kỳ tháng 2. Lịch cụ thể mỗi trường mỗi khác, hãy lập bảng theo dõi hạn nộp ngay khi chọn được danh sách trường.
Lập ngân sách hai năm: cách tính đơn giản
Học phí thạc sĩ ở Đài Loan khác nhau giữa trường công và trường tư, giữa ngành kỹ thuật và ngành xã hội. Thay vì đưa một con số chung, tôi đề nghị bạn tự tính theo công thức sau, với số liệu lấy từ trang của trường:
Tổng chi phí = (học phí mỗi học kỳ × 4) + (sinh hoạt mỗi tháng × 24) + chi phí ban đầu − học bổng, hỗ trợ
Ví dụ với số minh hoạ để thấy cách tính: học phí khoảng 50.000 Đài tệ mỗi học kỳ, sinh hoạt khoảng 12.000 Đài tệ mỗi tháng, chi phí ban đầu (vé máy bay, bảo hiểm, đồ dùng) khoảng 30.000 Đài tệ.
- Học phí: 50.000 × 4 = 200.000 Đài tệ.
- Sinh hoạt: 12.000 × 24 = 288.000 Đài tệ.
- Tổng trước học bổng: 200.000 + 288.000 + 30.000 = 518.000 Đài tệ.
- Nếu được miễn học phí toàn bộ: còn 318.000 Đài tệ, chủ yếu là sinh hoạt.
Hãy thay bằng con số thật của trường và thành phố bạn chọn. Lưu ý thêm: nhiều bạn mất 2,5 đến 3 năm mới bảo vệ được luận văn, nên dự phòng thêm một học kỳ là khôn ngoan.
Nguồn hỗ trợ tài chính nên xin song song
- Học bổng của chính phủ Đài Loan như Taiwan Scholarship của Bộ Giáo dục, nộp qua Văn phòng Kinh tế Văn hoá Đài Bắc tại Việt Nam theo đợt hằng năm.
- Học bổng của trường dành cho sinh viên quốc tế: có thể là miễn giảm học phí, trợ cấp sinh hoạt, xét theo hồ sơ đầu vào và kết quả từng năm.
- Vị trí trợ giảng, trợ lý nghiên cứu trong khoa hoặc lab, tuỳ giáo sư và nguồn kinh phí.
Học bổng thường có điều kiện duy trì như điểm trung bình tối thiểu. Đọc kỹ để không mất học bổng từ năm thứ hai.
Sau tốt nghiệp: nghĩ trước khi chọn ngành
Đài Loan mạnh về bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, công nghệ thông tin; nhu cầu tuyển kỹ sư có trình độ trong các lĩnh vực này khá rõ. Sinh viên tốt nghiệp có thể xin ở lại tìm việc theo quy định hiện hành. Nếu định về Việt Nam, hãy xem các doanh nghiệp Đài Loan đang đầu tư tại Việt Nam cần nhân sự gì; bằng thạc sĩ Đài Loan kèm tiếng Trung là lợi thế cạnh tranh thật.
Yêu cầu tuyển sinh, học phí và chính sách học bổng thay đổi theo năm. Hãy kiểm tra trực tiếp trên trang của trường, cổng Study in Taiwan, Bộ Giáo dục Đài Loan và Văn phòng Kinh tế Văn hoá Đài Bắc tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Du học thạc sĩ Đài Loan có cần biết tiếng Trung không?
Không bắt buộc nếu học chương trình tiếng Anh, nhưng nên học tiếng Trung song song để thuận lợi trong đời sống và cơ hội việc làm.
Thạc sĩ ở Đài Loan học mấy năm?
Thông thường khoảng 2 năm, nhưng nhiều sinh viên cần thêm thời gian để hoàn thành luận văn. Nên dự phòng thêm một học kỳ.
Có cần liên hệ giáo sư trước khi nộp hồ sơ không?
Không phải trường nào cũng bắt buộc, nhưng với ngành kỹ thuật và khoa học, có sự đồng ý của giáo sư thường giúp hồ sơ mạnh hơn.