Chọn ngành học là quyết định có thể ảnh hưởng đến cả định hướng nghề nghiệp sau này, nên không nên chỉ dựa vào cảm tính hoặc chọn theo số đông mà bỏ qua việc tìm hiểu kỹ xu hướng và sự phù hợp với bản thân. Bài viết này gợi ý cách tiếp cận việc chọn ngành học một cách có cơ sở hơn.
Vì sao không nên chọn ngành chỉ theo trào lưu
Nhiều học sinh chọn ngành học dựa trên những gì đang được nhắc đến nhiều trên mạng xã hội hoặc theo lựa chọn của bạn bè, mà không thực sự tìm hiểu nội dung chương trình học hay tính chất công việc sau này. Trào lưu ngành học có thể thay đổi nhanh trong vài năm, trong khi quá trình học tập ở nước ngoài thường kéo dài ba đến năm năm hoặc hơn, nên ngành học cần được chọn dựa trên sự phù hợp lâu dài hơn là xu hướng ngắn hạn.
Kết hợp xu hướng thị trường lao động với thế mạnh cá nhân
Một cách tiếp cận cân bằng hơn là nhìn vào giao điểm giữa xu hướng nhu cầu lao động và thế mạnh, sở thích cá nhân. Một ngành học đang có nhu cầu lớn trên thị trường nhưng hoàn toàn không phù hợp với năng lực hay sở thích của bản thân sẽ khiến quá trình học tập trở nên khó khăn và khó duy trì động lực lâu dài. Ngược lại, một ngành học yêu thích nhưng gần như không có cơ hội việc làm cũng là rủi ro cần cân nhắc kỹ, đặc biệt khi gia đình đã đầu tư nhiều chi phí cho việc du học.
Những nhóm ngành đang được nhiều du học sinh quan tâm
Nhìn chung, một số nhóm ngành đang thu hút sự quan tâm lớn từ du học sinh và nhà tuyển dụng gồm công nghệ thông tin và khoa học dữ liệu, kinh doanh quốc tế và tài chính, các ngành liên quan đến chăm sóc sức khỏe, cùng các ngành kỹ thuật ứng dụng gắn với công nghiệp sản xuất và năng lượng. Mỗi nhóm ngành đều có sự phân nhánh đa dạng, nên cần tìm hiểu kỹ chương trình học cụ thể của từng trường, không chỉ dựa vào tên ngành chung.
- Tìm hiểu nội dung môn học cụ thể trong ngành, không chỉ đọc tên ngành trên trang tuyển sinh.
- Tìm hiểu cơ hội thực tập và kết nối việc làm mà trường cung cấp cho ngành đó.
- Xem xét khả năng chuyển đổi ngành hoặc học thêm chuyên ngành phụ nếu chương trình cho phép.
Đánh giá khả năng ứng dụng thực tế của ngành học
Trước khi quyết định, nên tìm hiểu xem ngành học có khả năng ứng dụng ra sao khi quay về Việt Nam làm việc, hoặc nếu có ý định ở lại nước ngoài, ngành đó có nằm trong nhóm nghề được ưu tiên cho việc làm hay định cư không. Việc tìm hiểu này có thể thực hiện qua việc trò chuyện với người đã học ngành tương tự, đọc thông tin tuyển dụng thực tế, hoặc tham khảo ý kiến từ người đang làm trong lĩnh vực đó.
Ngành học lý tưởng là ngành vừa phù hợp với năng lực và sở thích cá nhân, vừa có khả năng ứng dụng thực tế rõ ràng sau khi tốt nghiệp.
Cân nhắc giữa ngành học hẹp và ngành học có tính linh hoạt cao
Một số ngành học có tính chuyên sâu cao, phù hợp nếu đã xác định rõ con đường nghề nghiệp. Trong khi đó, một số ngành học mang tính nền tảng rộng hơn lại cho phép linh hoạt chuyển hướng sau khi tốt nghiệp. Nếu chưa chắc chắn hoàn toàn về định hướng nghề nghiệp, có thể cân nhắc các ngành học có tính linh hoạt cao hơn để giữ nhiều lựa chọn mở cho tương lai.
Cũng nên lưu ý rằng xu hướng nghề nghiệp có thể thay đổi theo thời gian, nên bên cạnh việc chọn ngành đang có nhu cầu cao hiện tại, nên ưu tiên thêm các ngành học trang bị kỹ năng nền tảng có thể thích ứng với nhiều sự thay đổi của thị trường lao động trong tương lai, thay vì chỉ tập trung vào một kỹ năng hẹp có thể nhanh lỗi thời.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chọn ngành học hoàn toàn theo sở thích mà không quan tâm đến nhu cầu thị trường? Sở thích là yếu tố quan trọng để duy trì động lực học tập, nhưng nên kết hợp với tìm hiểu nhu cầu thị trường để tránh rủi ro khó tìm việc sau khi tốt nghiệp.
Có thể đổi ngành học giữa chừng khi đang du học không? Nhiều trường cho phép chuyển ngành trong một số điều kiện nhất định, nhưng việc này có thể ảnh hưởng đến thời gian học và đôi khi cả điều kiện visa, nên cần tìm hiểu kỹ quy định của trường trước khi quyết định.
Làm sao biết một ngành học có cơ hội việc làm tốt sau khi tốt nghiệp? Nên tìm hiểu thông tin tuyển dụng thực tế trong lĩnh vực đó, trao đổi với người đang làm trong ngành, và xem thông tin hỗ trợ việc làm mà trường cung cấp cho sinh viên ngành học đó.